Interieur

De hand van Servandoni

In opdracht van hertog Charles d’Ursel nam Giovani Nicolano Servandoni tussen 1761 en 1765 ook het interieur van het kasteel grondig onder handen. Op de begane grond ontwierp hij de representatieve ruimten, waar het sociale leven zich afspeelde: een inkomhal met marmeren vloeren en stucwerk, een eetkamer met spiegelwanden, een nieuwe bibliotheek en salons met grote spiegels tussen de ramen.

In tegenstelling tot de luxe beneden, werd er op de eerste verdieping gekozen voor een functionele gerieflijkheid. Familieleden en gasten konden er beschikken over negen ‘appartementen’, geordend rond een centrale gang. De belangrijkste kamer in zo’n appartement was de slaapkamer, met een eigen open haard, een marmeren schouwmantel en een grote spiegel. Elke slaapkamer was bovendien voorzien van een alko ofruimte: een rechthoekige uitsparing in de muur, waar een bed werd geplaatst. Verder omvatte elk appartement twee of drie kleinere kamertjes, die dienst deden als garderobe, ‘cabinet de toilette’ of kamer voor de meid of knecht.  

Plafonds, vloeren, lambriseringen, deuren, alkoven, ramen en kasten vormen één decoratief ontwerp, in een eerder sobere classicisme. Op die manier ontstond een bijzonder harmonieus geheel, dat tot vandaag bijna ongewijzigd bewaard is gebleven.

De liefde voor China

Van het einde van de zestiende eeuw tot diep in de negentiende eeuw waren Chinese behangsels bijzonder geliefd in de interieurdecoratie. Ze werden vooral gemaakt in de stad Kanton, waar verschillende gespecialiseerde ateliers actief waren. Via de Oost-Indische handelscompagnieën kwamen de afgewerkte goederen in West-Europa terecht. Het ontdekken van nieuwe streken en vreemde culturen creëerde een grote belangstelling voor het exotische. De populariteit van de Oosterse interieurelementen scheerde hoge toppen en ook familie d’Ursel geraakte – voor vele jaren – in de ban van China. 

De kleine antichambre van het quartier de la belle alcove pronkt met een kamerhoog Chinees behang. Je wordt er helemaal omringd door bomen en bloemenranken, vogels en vlinders op een lichtblauwe achtergrond. Het blauwe papier is typisch voor de ‘nieuwe stijl’ die tijdens het eerste kwart van de 19de eeuw in de Kantonese ateliers tot ontwikkeling kwam. Vermoedelijk kregen de bespanningen pas na 1875 hun definitieve plaats in het kasteel. 

Een tweede ensemble siert de wanden van het grote salon en van de bibliotheek. Het mooiste Chinese papier dat ik ooit gezien heb, zo oordeelde gravin Hedwige d’Ursel rond 1920: “Op een roze achtergrond wuifden immense, witte bamboestengels en ertussen dartelden veelkleurige vogels. Het effect was feeëriek. Zodra je binnenkwam in dat hele grote salon werd je gegrepen door het felle roze, de witte stengels, de spiegelingen van het water en de weerkaatsing van dat alles in de spiegels.” Dit prachtige ensemble was al jarenlang in het bezit van de familie, maar werd opgerold bewaard tot het vermoedelijk rond 1900 in de salon en de bibliotheek werd geplaatst.

Naast de papierbehangsels bleven er ook een twintigtal deur- en schouwstukken bewaard. Deze Chinese prenten werden ingewerkt in rechthoekige openingen boven de deuren en de schouwen. Het gaat zowel om fauna en flora als genretaferelen en dorpsgezichten. 

Lees meer in de publicatie 'De Oriënt in Hingene'. 

Bij de start van de restauratiewerken in 1994 werden al deze waardevolle interieurelementen gedemonteerd, opgeslagen en op hun beurt gerestaureerd. Sinds 2007 zijn ze opnieuw te bewonderen in het kasteel.

Bekijk het filmpje over de dubbeltentoonstelling ‘Papier uit Oost en West. Bibliotheek en Chinese interieurdecoratie van de hertogen d'Ursel’.

Het 'nieuwe' roze Chinese behang

In april 2009 ontving het kasteel een belangrijke gift: vier rollen roze Chinees behang, die bedoeld waren voor de grote salon, maar er nooit werden opgehangen. Ze bleven meer dan tweehonderd jaar opgerold, waardoor de kleuren uitzonderlijk goed bewaard zijn. Momenteel worden deze unieke stukken geconserveerd.

Lees meer in het Kasteel d'Ursel Magazine of bekijk het filmpje.

Textielbespanningen

Naast de Chinese interieurdecoratie beschikt het kasteel over een tientallen katoenen wandbespanningen. Deze handbeschilderde of bedrukte stoffen vormen een van de meest boeiende verzamelingen in West-Europa. Momenteel worden ze nog gerestaureerd, maar ze zullen de komende jaren geleidelijk worden teruggeplaatst in de verschillende kamers.

Terugkeer van de hertogelijke collectie

Toen hertog Henri d’Ursel het kasteel in 1973 verkocht, maakte de inboedel geen deel uit van de verkoopsovereenkomst. Meer dan dertig jaar later keerde een deel van de collectie onverwachts terug naar Hingene. Stéphane, de huidige hertog d’Ursel en de kleinzoon van Henri, besliste om met zijn gezin te emigreren naar Centraal-Amerika. Voor zijn vertrek gaf hij duizenden boeken, schilderijen, meubels en siervoorwerpen in langdurige bruikleen aan het kasteel.

Lees meer in het Kasteel d'Ursel Magazine of bekijk de filmpjes (VTM Nieuws of RTV Nieuws).