Reeks Erfgoedgidsen

Erfgoedgidsen

Erfgoedgids 14: Sporen in het landschap. Vijf eeuwen turfwinning tussen Wuustwezel en Roosendaal

In de veertiende Erfgoedgids vertelt Karel Leenders het boeiende verhaal van de turfontginning in de Noorderkempen en toont Stefan Dewickere met talrijke prachtige foto's de sporen in het landschap die nog dagelijks getuigen van deze grootschalige nijverheid uit de jaren 1250-1750.

Meer informatie over de laatst verschenen Erfgoedgids vind je op de pagina Sporen in het landschap.

 

Erfgoedgids 13: Koude oorlog in de Kempen. Operatie Gondola en de Britse basis in de provincie Antwerpen

De dertiende erfgoedgids brengt een vergeten stukje oorlogsgeschiedenis opnieuw tot leven. Diep in de Kempen, verscholen in de dichte bossen, lag decennialang een Britse basis. Deze diende om het Rijnleger van de Britten in geval van nood snel en efficiënt te kunnen bevoorraden. Het ontstond op papier op 12 november 1952 in het Gondola-akkoord.

 

De gids gaat dieper in op het waarom van het akkoord en de moeizame eerste onteigeningen, belicht de diverse bouwfasen en de verrassend snelle uitbouw van transport- en communicatiewegen. Maar de gids heeft ook aandacht voor het dagelijkse leven en werken in de Britse basis. De gids sluit af met een zoektocht naar een zinvolle herbestemming en brengt de veschillende nieuwe functies in kaart. 

 

Erfgoedgids 12: Een kostschool met klasse. Het Ursulineninstituut in Onze-Lieve-Vrouw-Waver, centrum van katholieke moderniteit

De komst van een bescheiden groepje zusters ursulinen rond het midden van de negentiende eeuw zou de toekomst en het uitzicht van Onze-Lieve-Vrouw-Waver voor altijd veranderen. Op de drempel van de twintigste eeuw deed de moderniteit in al haar vormen er haar intrede. Zowel op het vlak van het onderwijs, de kunst, de architectuur, de tuinaanleg als zelfs het wooncomfort bleken de zusters ursulinen hun tijd ver vooruit. Hun inzet en inzicht in al deze domeinen resulteerde in een schitterend gebouwencomplex met als kroonjuweel de wintertuin. 

 

De uniciteit van de site is meer dan de art nouveau wintertuin, ze ligt vervat in de gelaagdheid van het geheel, in het bijzonder de kwaliteitsvolle architecturale en landschappelijke omgeving in combinatie met het vernieuwende pedagogische project. De erfgoedgids gaat dan ook in op zowel de gebouwen, de collecties als de immateriële nalatenschap. Het dagelijkse leven van zusters en leerlingen geeft een prachtig geschakeerd beeld van deze unieke leefomgeving. Generaties leerlingen en pensionaires namen hun indrukken en ervaring vanuit Onze-Lieve-Vrouw-Waver mee terug naar hun stad, streek of land van oorsprong.

 

Erfgoedgids 11: Klompen en klonen, blokken en holen. Klompenambacht in de Kempen

Het Klompenmuseum in Laakdal is een van die kleine, onvermoede schatten in onze provincie. Aan de hand van een prachtige collectie, maar bovenal dankzij de begeesterende demonstraties van een van de laatste ambachtelijke klompenmakers, Sam Mondelaers, leert de bezoeker er de geheimen van dit vergeten ambacht kennen.

 

De elfde erfgoedgids wil echter meer zijn dan een boek vol nostalgische plaatjes en verhalen. Het wil bewust aandacht besteden aan dit zogenaamd “volkse” schoeisel, erfgoed bij uitstek waar mondelinge geschiedenis, volksgebruik en roerend erfgoed bij elkaar komen. Het boek is een echte hommage aan de doorgaans stille ambachtslieden die in deze pagina’s hun verhaal vertellen en voor het nageslacht opgetekend zien. 

 

Erfgoedgids 10: Tussen Antwerpen en Heide. Joods cultuurleven in een bewogen tijd (1880-1944)

Auteur Lieven Saerens behandelt in deze erfgoedgids voor de eerste maal de rol van de Antwerpse Joden in het culturele leven van de provincie tussen 1880 en 1944. In een tweede deel gaat auteur Frans L. Van den Brande dieper in op de Joodse aanwezigheid in Heide-Kalmthout. De vijf ‘Joodse’ villa’s en de vele ‘Joodse’ pensions komen aan bod en natuurlijk ook de uitzonderlijke synagoge, de enige ‘plattelandssynagoge’ in ons land.

 

Erfgoedgids 9: 'Op de voortgang der Abtdy van Roosendael'. Acht eeuwen gastvrijheid aan de Nete

De voormalige abdijsite van Roosendael in Sint-Katelijne-Waver is een uitzonderlijk domein. Als op geen andere site in de provincie gaan historische waarde, aandacht voor het monumentale, archeologische, roerende en immateriële erfgoed, natuurwaarden en een geslaagde en gevarieerde herbestemming hier hand in hand. Deze erfgoedgids biedt voor het eerst het alomvattende verhaal van zowel de kloostergeschiedenis, het kasteelleven als de hedendaagse bestemming.

 

Erfgoedgids 8: Het Atoomdorp Mol. Bouwen voor het kerntijdperk

Een van de meest markante realisaties uit de vijftiger jaren ligt in de Kempense bossen : het “Atoomdorp” in Mol. De bouw van dit uitzonderlijke complex van woningen, socioculturele infrastructuur en bovenal technische gebouwen luidde voor onze provincie en het hele land het begin van het Atoomtijdperk in. Met deze erfgoedgids van de hand van Amke Maes wil het provinciebestuur de erfgoedwaarde van het “Atoomdorp”, een realisatie van architect Jacques Wybauw, opnieuw onder de aandacht brengen.

 

Erfgoedgids 7: Schoonheid uit klei en cement. Vloer- en wandtegels in de provincie Antwerpen

Auteur Mario Baeck, de specialist op het vlak van de cement- en keramiektegelproductie in de negentiende en twintigste eeuw in België, vertelt in dit boekje het boeiende verhaal van de vloer- en wandtegels in de provincie Antwerpen, van de Antwerpse majolicaproductie uit de renaissance tot de bloeiperiode van de art nouveau en art deco. Dit erfgoed is vandaag nog tastbaar aanwezig in en op gebouwen, maar ook in verschillende collecties zoals het Roelantsmuseum in Hemiksem.

 

Erfgoedgids 6: Wie zaait zal maaien. Antverpia en Sint-Mariaburg

Auteur Anne-Mie Havermans schetst op een boeiende wijze het leven zoals het was in Sint-Mariaburg, een wijk die een merkwaardige plaats in onze provincie bekleedt. Ze kreeg nooit het statuut van een onafhankelijke gemeente, maar vormde toch een bijna autonome woon- en leefgemeenschap. Vanuit het kantoorgebouw van de verzekeringsmaatschappij Antverpia gaf de stichter Antoon Van den Weyngaert als een verlicht heerser zijn Sint-Mariaburg vorm.

 

Erfgoedgids 5: Een gordel van beton. De Antwerpse Pantserforten - UITVERKOCHT!

Tussen 1909 en 1913 werden elf nieuwe betonnen forten en twaalf betonnen schansen in een grote boog rondom de stad opgetrokken. Over een gebied van meer dan 100 kilometer, van aan de Schelde in Stabroek tot in Bornem werden volgens de modernste technieken verdedigingswerken gerealiseerd. Antwerpen werd daarmee, na Parijs, de grootste vesting van Europa. In deze erfgoedgids gaat auteur Robert Gils dieper in op de geschiedenis van deze buitenlinie rond Antwerpen.

 

Deze erfgoedgids is uitverkocht en niet meer verkrijgbaar bij provincie Antwerpen.

 

 

 

 

 

 

Erfgoedgids 4: Van sprookjestuin tot modelstad. Antwerpen 1930 en de tentoonstellingswijk

Auteurs Dirk Laureys en Serge Migom gaan in op de Antwerpse wereldtentoonstelling van 1930, en meer bepaald op de ontstaansgeschiedenis, de aanleg en de architecturale vormgeving van de diverse paviljoenen. De ‘expo 1930’ leeft nog steeds verder in het Antwerpse collectieve geheugen. Dat twee tentoonstellingspaviljoenen monumentale bakens werden in een nieuwe stadswijk is daar niet vreemd aan. De erfgoedgids stopt dan ook niet in 1930, maar belicht ook de tentoonstellingswijk, met zijn rijke architecturale erfgoed uit het interbellum en de naoorlogse periode.

 

 

 

 

 

Erfgoedgids 3: Kijkparadijzen voor het volk. Panorama’s en diorama’s in Antwerpen

Lang vóór de opkomst van de cinema veroverde een merkwaardig kijkspektakel de wereld: het panorama. Het ontstond in de late achttiende eeuw en trok in de negentiende eeuw vele miljoenen bezoekers. Vanaf 1836 deden rondreizende panorama’s en diorama’s regelmatig Antwerpen aan en ontstonden er enkele permanente panorama’s in de stad. De ooit zo succesvolle Antwerpse panorama’s zijn onherroepelijk verdwenen. In dit boek belichten Stefaan Grieten en Evelien Verniers dit vergeten maar boeiend stukje erfgoed.

 

 

 

Erfgoedgids 2: De tuinen van Hingene. Tussen Schelde, Rupel en Vliet

Het kasteel d’Ursel in Hingene is een uniek voorbeeld van een achttiende-eeuwse adellijke zomerresidentie. Deze erfgoedgids belicht voornamelijk het domein rond het kasteel, dat net zoals het gebouw zelf een fascinerend verhaal kan vertellen. Auteur Katrien Hebbelinck vertelt hoe elke generatie het park aan de heersende wooncultuur en mode aanpaste. Gerenommeerde ontwerpers maakten van  Hingene een staalkaart van vier eeuwen architectuur-, interieur- en tuinkunstgeschiedenis.

 

 

 

 

 

 

Erfgoedgids 1: Van klei tot kerk. Baksteengotiek in de Kempen

Toen de gotiek zich vanuit Frankrijk verspreidde, vertaalde elke regio ze naar een streekgebonden architectuurtaal. In de Kempen werd dat de baksteengotiek. Auteur Serge Migom vertelt het verhaal van deze regionale stijl aan de hand van kleine en grote kerken, abdijen en kastelen. De gids neemt de lezer ook mee naar de negentiende eeuw, toen de regionale middeleeuwse architectuur een nieuwe bloei kende.

 

 

 

 

 

 

 

Bestellen en informatie

De reeks Erfgoedgidsen is een initiatief van de dienst Erfgoed van het provinciebestuur Antwerpen, in samenwerking met Openbaar Kunstbezit Vlaanderen.

De erfgoedgidsen kosten tien euro (plus verzendingskosten) en zijn verkrijgbaar bij het cultuurloket van de provincie Antwerpen, Koningin Elisabethlei 22, 2018 Antwerpen. Neem hiervoor contact op met het cultuurloket op het telefoonummer 03 240 66 30, via mail cultuurloket@admin.provant.be of bestel via onderstaand formulier.

bestelformulier publicaties erfgoed

ga terug naar: Publicaties