Buurt- en voetwegen: trage wegen doorheen jouw gemeente

Atlas van de buurtwegen

De wetgever wilde in 1841 ondubbelzinnig aanduiden welke kleine wegen een openbaar karakter hadden. Wie eigenaar was (of is) van de bedding (gemeente of aangelanden [eigenaar van een stuk grond dat grenst aan een weg, dijk of rivier]) speelt eigenlijk geen rol. Al deze buurtwegen zijn aangeduid in de zogenaamde atlas van de buurtwegen.

Vele geselecteerde wegen waren destijds bedoeld voor doelgericht verkeer (zich begeven naar het dorp, de kerk, weide, akker, ...). Toeristisch fietsen en/of wandelen was toen nog niet aan de orde.

De atlas maakt een onderscheid in buurtwegen en voetwegen (sentiers). Voetwegen zijn smalle wegen, soms maar 1 meter breed en de bedding behoort gewoonlijk toe aan de aangelanden.

Stappenplan voor wijzigingen

De wet dateert al van 10 april 1841 en voorziet een procedure voor particulieren die een buurt- of voetweg willen:

• verbreden
• rechttrekken
• openen
• afschaffen

Hiervoor moet je de volgende stappen volgen:

• De belanghebbende dient zijn aanvraag in bij de gemeente.
• De gemeenteraad geeft een voorlopige goedkeuring.
• De gemeente organiseert een openbaar onderzoek.
• De gemeenteraad geeft een definitieve goedkeuring.
• De deputatie keurt de wijziging al dan niet goed.
• De belanghebbenden kunnen eventueel een beroep aantekenen bij de Vlaamse minister van Ruimtelijke Ordening.

Huidige situatie

Het landschap is erg gewijzigd sinds 1841. Er zijn spoorwegen, kanalen, autostrades, nieuwe wegen en verkavelingen aangelegd. Dit maakt dat de atlas moeilijk bruikbaar is.

Vele nieuwe wegen in verkavelingen zijn niet tot stand gekomen via de procedure van de opening van een buurtweg.

Anderzijds zijn er uitspraken van de rechtbank die bepaalde wegen (die niet zijn opgenomen in de atlas der buurtwegen), het statuut van openbare weg hebben gegeven.

In de praktijk kun je niet zien of je je bevindt op een buurtweg, een gemeenteweg of eventueel een private weg. Talrijke buurt- en voetwegen zijn ter plaatse niet meer zichtbaar, alhoewel ze nooit officieel zijn afgeschaft.

Taken van de provincie

Iedereen kan op afspraak het oorspronkelijke exemplaar van de atlas van de buurtwegen komen inkijken in het provinciehuis. Hiervoor moet je wel eerst een afspraak maken met Kristin Poelmans of Irjen Vermeire!

De taken van de provincie zijn:

• De deputatie heeft beslissingsrecht in de afschaffing van buurt- en voetwegen.
• De deputatie heeft adviesrecht (aan de Vlaamse minister van Ruimtelijke Ordening) in de rooilijndossiers [grens tussen openbare weg en aangrenzende eigendommen] van buurtwegen. Voor buurtwegen behorende tot het openbaar domein is het decreet van 8 mei 2009 houdende de vaststelling en realisatie van de rooilijnen van toepassing. Volgens artikel 9 van dit decreet is het advies van de deputatie niet vereist.
• De dienst Stedenbouwkundige Vergunningen adviseert vrijblijvend gemeentebesturen die advies vragen over rooilijnplannen van buurtwegen.

Digitale atlas

De 149 analoge atlassen van de buurtwegen van de provincie Antwerpen zijn meer dan 150 jaar oud en takelen fysiek af door het veelvuldig gebruik. De provincie wil die aftakeling een halt toeroepen en heeft de atlassen van de buurtwegen laten inscannen. Sinds 27 maart 2007 zijn de atlassen voor iedereen via internet raadpleegbaar op onze geoloketten. Je kunt ze ook op cd-rom bestellen.