Een veilige schoolomgeving

De woon-schoolroutes van de leerlingen verdienen extra aandacht. Een schoolroutekaart geeft de veiligste – niet noodzakelijk de kortste - routes aan. De kaart is van een grote informatieve waarde voor de leerlingen en hun ouders. Ze bevat best niet alleen de routes, maar ook onvermijdelijke knelpunten, de plaatsen waar gemachtigde opzichters de kinderen helpen oversteken, uitwuifzones, grote parkings in de buurt van de school en praktische tips voor meer veiligheid. 

In de klas kunnen de leerlingen op de kaart routes voor verplaatsingen te voet of met de fiets uitstippelen en daarna de moeilijke knelpunten in de praktijk oefenen.

Er zijn duidelijke afspraken nodig met ouders over het brengen en halen van hun kind(eren). Deze staan bij voorkeur in het schoolreglement. De schoolkrant, de website of een ouderbrief kunnen extra aandacht vragen voor het naleven van de gemaakte afspraken.   

 

Ouders hebben voldoende ruimte nodig om te wachten zonder dat ze de stoep versperren. Als ouders kunnen schuilen, kiezen ze er gemakkelijker voor hun kinderen met de fiets of te voet af te halen.

 

Het zijn spijtig genoeg vaak de ouders zelf die de schoolomgeving onveilig maken door hun kinderen met de auto naar school te brengen of geen rekening te houden met anderen. De school kan tal van sensibiliserende acties organiseren: kinderen geven groene kaarten of een pluim aan ouders die correct parkeren, kinderen en ouders die te voet of met de fiets naar school komen, iedereen met een veilige uitrusting (fiets in orde, hesje, helm) … Blijf als school vooral in de positieve sfeer en beloon het goede gedrag. Laat het verbaliseren over aan de politie.

Enkele autoluwe schooldagen per schooljaar zijn een signaal om leerlingen, (groot)ouders, personeel, buurtbewoners … te laten zien dat het ook anders kan. Beperk het autoverkeer tot een minimum en organiseer leuke acties aan de schoolpoort. Het hoofddoel blijft het gepaste vervoermiddel te kiezen voor de woon-schoolverplaatsing. 

Mits voldoende training vooraf kan een school voor de verplaatsingen tijdens de schooluren kiezen om te stappen, te fietsen en/of het openbaar vervoer te gebruiken.

 

Om haalbare schoolroutes uit te stippelen met een enkele verplaatsingstijd van ongeveer 15 minuten vertrek je best van de vervoerscirkels. Met de school als middelpunt kun je op een kaart een cirkel van 1 km tekenen die de stapzone voorstelt en een cirkel van 5 km voor de fietszone. Welke buitenschoolse activiteit (de bib, het park, het zwembad, het rusthuis …) valt binnen de cirkels?  

 

De veilige routes voor verplaatsingen tijdens de schooluren staan best op papier. Nieuwkomerskaarten of vestigingskaarten zijn een leuk en goed initiatief. Dit zijn kaarten waarop de veilige routes voor een aantal veel gemaakte verplaatsingen zijn uitgestippeld.

Een kwaliteitsvolle fietsenstalling voor leerlingen, ouders en leerkrachten stimuleert het fietsgebruik. De fietsenrekken moeten voldoende ruimte bieden zodat fietsen niet in elkaar haken. Kies bij voorkeur een aanbindsysteem of een verbeterd wielklemsysteem om beschadiging aan fietsen te voorkomen. Een overkapping zorgt voor droge zadels.

 

 

Een doordachte plaatsing van de stalling binnen de schoolmuren is ook een belangrijke factor om het fietsgebruik te verhogen:

• De route van de schoolpoort tot aan de fietsenstalling is niet te lang.
• Er zijn geen conflicten met komende, vertrekkende fietsers, voetgangers of anderen.
• De route loopt niet langs spelende kinderen.
• Er is een veilige en logische verbinding met de woon-schoolroutes.

Een begeleide rij gaat van de school naar een afgesproken ophaalpunt zoals een grote parking. Sommige rijen vertrekken verspreid in de richting van de woonplaatsen van de kinderen tot over moeilijke verkeerspunten. De auto- en parkeerdruk in de onmiddellijke schoolomgeving neemt af door gebruik te maken van begeleide rijen.

 

Verkeersouders kunnen via een beurtrolsysteem de begeleiding van de begeleide rijen ondersteunen. Alle begeleiders volgen best een opleiding tot gemachtigd opzichter. Ze mogen dan het verkeer stilleggen om de kinderen te voet over te laten steken.

 

Het is raadzaam om aan het einde van de schooldag de verschillende verkeersdeelnemers gescheiden de openbare weg op te sturen, dit zorgt voor meer duidelijkheid en biedt overzicht. De voetgangers en de fietsers kunnen op een ander tijdstip of via een andere poort de school verlaten.

 

De uitgangen voor kinderen liggen bij voorkeur afgescheiden van de autoparking van het personeel dat later vertrekt dan de zachte weggebruikers. Parkeerplaatsen voor ouders liggen best verderop in de schoolomgeving.

Scholen met een uitwuifzone hebben een strook waar ouders heel even kunnen stoppen met de wagen om er hun kinderen af te zetten of op te halen en daarna weer door te rijden.

Kleine groepjes kinderen uit dezelfde buurt komen op een bepaald punt samen. Ze stappen, fietsen of carpoolen onder begeleiding van een volwassene en via een afgesproken route naar school. Iedereen die deel uitmaakt van de poolgroep draagt een fluohesje. Fietspoolers gebruiken ook een helm.

 

De school kan een oproep aan geïnteresseerde meerijders en begeleiders doen en regelt de verzekering voor de begeleiders.

 

De gemachtigd opzichter is bevoegd om een groep kinderen, scholieren, bejaarden en personen met een handicap te helpen om over te steken. Hij kan het verkeer stilleggen om deze groepen te laten oversteken, maar nooit een enkele persoon.

 

De minimale uitrusting van een gemachtigd opzichter bestaat uit:

 

• een band met horizontaal de nationale kleuren met de naam van de gemeente in zwarte letters op de gele strook (dragen aan de linkerarm)
• een bordje om het verkeer te mogen stilleggen (verbodsbord C3 - een witte schijf met rode rand op een steel)    
• het fluohesje (niet verplicht, maar sterk aan te raden voor een betere zichtbaarheid)

Hij mag ook aanwijzingen geven ter bescherming van de kinderen (let op, dit is niet hetzelfde als een bevel geven of het verkeer regelen). Hij kan geen proces-verbaal opmaken of een identiteit controleren. Net als elke burger kan hij wel een overtreding aangeven bij de politie.

 

Iedereen (minstens 18 jaar oud) kan een opleiding tot gemachtigd opzichter volgen, meestal georganiseerd door de lokale politiediensten. Ze vereist geen voorkennis en bestaat uit een theoretisch en een praktisch deel.

De gemachtigd opzichter krijgt na de opleiding een machtiging van de burgemeester van de gemeente of stad waarin de opzichter zijn taak zal waarnemen.

Het is belangrijk kinderen te stimuleren om zelf regelmatig hun fiets na te kijken en te onderhouden. Er zijn enkele momenten waarop een fietscontrole en hercontrole bijzonder zinvol zijn: bij het begin van het schooljaar, vlak voor de winter en voor de zomer.

Om doeltreffend te zijn, gaan fietscontroles gepaard met voorlichting over de verplichte fietsuitrusting, zichtbaarheid, het nut van een veilig uitgeruste fiets ...

De school betrekt de buurt best bij het veiliger maken van de schoolomgeving. Informeer hen over verkeerslessen in de straat en vraag hen om sensibiliserende acties te ondersteunen of om de verkeerswerkgroep van de school te versterken.

 

Een schoolvervoerplan bestaat uit verschillende maatregelen die de school uitwerkt in samenwerking met externe partners zoals de gemeente, de politie en bijvoorbeeld De Lijn. De doelstellingen zijn:

• het aantal milieuvriendelijke woon-schoolverplaatsingen verhogen
• de verkeersveiligheid in de schoolomgeving en op de schoolroutes bevorderen

Het opmaken van een schoolvervoerplan bestaat uit drie delen:

• de knelpuntennota
• het actieplan (infrastructuur, sensibiliseren, informeren, educatie …)
• de evaluatie 

Voor begeleiding bij het opstellen van een schoolvervoerplan kun je terecht bij de campagne Sam de Verkeersslang van Mobiel 21.