Doorbomen over… kapelbomen

Misschien ben jij ze al tegengekomen in jouw buurt, straat of dorp? De typische kapelletjes en kruisen voor onze streken die je langs onze wegen, op kruispunten, in de velden, aan hoeves en op dorpspleinen vindt.

De kapellen en kruisen tonen de volksdevotie van onze voorouders. Vaak vind je er één of meerdere bomen bij, staat er een haag rond of hangt het kapelletje of kruis in de boom. Deze bomen en struiken die een vorm zijn van houtig erfgoed, hebben vaak een lange geschiedenis of kregen een symbolische betekenis.

Bomen met bijbehorend kruis of kapelletje werden opgericht als dank voor een genezing, een verkregen gunst, herinnering aan een bijzonder feit of om de lokale gemeenschap te behoeden voor onheil. Deze volksdevotie bleef eeuwenlang bestaan en zo kent elk dorp vandaag vele erfgoedbomen!

Ook een recente kapel kent mogelijk toch een eeuwenlange geschiedenis, omdat zij een oudere constructie vervangt. Dit geldt zeker en vast ook voor de bomen of hagen die een kapel flankeren. Ook al is de huidige beplanting eerder recent, deze vervangt vaak een oudere boom. Er werd immers een waarde en symboliek gekoppeld aan bepaalde boomsoorten, zodat men die bij het afsterven eeuwenlang telkens verving door een aanplant van dezelfde soort.

Een lindeboom van slechts enkele jaren oud kan een nazaat of heraanplant zijn van een boom ter verering van de Germaanse godin Freya. Zij werd steeds in een lindeboom vereerd. Na de kerstening werd een kruis, kapel of Mariabeeldje in of bij de boom gezet en zo kan een eenvoudige lindeboom een eeuwenoud verhaal vertellen!

Sinds mensenheugenis bestaat deze volksdevotie met haar rituelen waarvan de oorsprong soms zelfs niet meer te achterhalen is.
Enkele voorbeelden van rituelen:

• koortslintjes in een haag aan een kapel

• een vernagelde boom om de zegen van de aanbeden heilige af te smeken

• de jaarlijkse Mariaprocessie

• stukjes schors als talisman

•  ...