Regioscreening

Aanleiding: de opdracht van de gouverneur in het Witboek Interne Staatshervorming

Op 8 april 2011 keurde de Vlaamse regering het Witboek Interne Staatshervorming goed. Met deze interne staatshervorming wil de Vlaamse regering de Vlaamse bestuurlijke organisatie hervormen waarbij de versterking van de steden en gemeenten een centrale doelstelling is. De regioscreening is in dit kader een sleutelproject.

De gouverneurs hebben een coördinerende en ondersteunende rol gekregen in de regioscreening, dit vanuit hun neutrale positie op het kruispunt tussen de verschillende bestuursniveaus.

Wat is de regioscreening?

Het probleem van de ‘verrommeling’

In het Witboek (pagina 21 en volgende) wordt vastgesteld dat er, naast de drie democratisch verkozen bestuursniveaus, honderden tussenstructuren of zogenaamde intermediaire structuren ontstaan zijn. Deze zijn, om uiteenlopende redenen, gegroeid op initiatief van de Vlaamse overheid, de provincies en de lokale besturen. Hun aantal stijgt nog steeds. Samenwerking versterkt de bestuurskracht, maar de huidige situatie zorgt ook voor problemen op diverse vlakken: tekort aan democratische controle, verkokering, gebrek aan transparantie, gebrek aan efficiëntie en een onduidelijke bevoegdheids- en taakverdeling.

Doel van de regioscreening

De doelstelling van de regioscreening is om de samenwerking tussen lokale besturen te versterken en te ondersteunen maar tegelijkertijd deze samenwerking op een transparante, democratische en efficiënte manier te organiseren.

Het is de bedoeling om, per regio, te komen tot enerzijds een territoriale gebiedsomschrijving waarin zowel de Vlaamse overheid, de provincies, de gemeenten en alle andere intermediaire structuren zich maximaal inschrijven en anderzijds tot een concreet actieplan.

Aanpak regioscreening

Bottom up

Essentieel voor het welslagen van de regioscreening is de opbouw van onderuit. Het is dan ook een instrument in handen van de steden en gemeenten, waarbij ik als gouverneur coördinerend en ondersteunend optreed. Via een inventarisatie zullen de steden en gemeenten vooral zelf beter in kaart kunnen brengen aan welke samenwerkingsverbanden zij participeren en, via een evaluatie, kunnen komen tot een concreet actieplan.

Stappenplan en regio-indeling

De methodiek voor de regioscreening is gebaseerd op adviezen van de Vlaamse Adviesraad voor Bestuurszaken (VLABEST) en tot stand gekomen onder de wetenschappelijke begeleiding van het Steunpunt Bestuurlijke Organisatie Vlaanderen (SBOV). Het proces zal bestaan uit drie fasen:

• fase 1 - inventarisatie van bestaande samenwerkingsverbanden (september – december 2011)

• fase 2 - evaluatie

• fase 3 - opmaak territoriale gebiedsomschrijving en actieplan

Het overleg zal per regio worden gevoerd. In de provincie Antwerpen kozen we ervoor om de startregio’s te laten samenvallen met de huidige arrondissementen: regio Antwerpen, regio Mechelen en regio Turnhout. Verschuivingen zijn in de loop van het proces mogelijk, maar dit neemt niet weg dat deze initiële keuze erg belangrijk is.

Fase 1 – inventarisatie - UPDATE

De eerste fase van de regioscreening, de inventarisatie, ging formeel van start op 28 september 2011 (overleg burgemeesters provincie Antwerpen) en werd inmiddels afgesloten. De inventarisatie zelf bestond uit verschillende stappen:

• stap 1 - inventarisatie van samenwerkingsverbanden door gemeentebesturen

• stap 2 - verwerken van alle ontvangen informatie in centrale databank door de Afdeling Binnenlands Bestuur Antwerpen van de Vlaamse overheid

• stap 3 - validatie van de aangevulde inventarisatie door de gemeentebesturen

De gemeentebesturen werkten massaal mee aan de inventarisatie en worden hier uitdrukkelijk voor bedankt. Na de verwerking van de laatste opmerkingen werd de databank overgemaakt aan de centrale diensten van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur, die een analyse maken van de inventaris. De resultaten daarvan zullen worden besproken met de gemeentebesturen.

Meer duiding bij de inventarisatie [PDF] (pdf - 143kB) vindt u in deze nota. Het resultaat van de inventarisatie, de databank, kan u raadplegen via deze toepassing (Overzicht samenwerkingsverbanden gemeenten provincie Antwerpen). Uiteraard blijf je via deze website op de hoogte van het verdere verloop van de regioscreening. Voor vragen kan u terecht bij onderstaande medewerkers.